تربیت
Tarbiat.Org

توتیای دیدگان زندگانی خاتم پیامبران (صلی الله علیه و آله)
حاج شیخ عباس قمی (رضوان الله علیه)

باب چهارم: جنگهای رسول خدا صلی الله علیه و آله‏

تعداد غزواتی که پیامبر صلی الله علیه و آله در آنها شرکت فرمودند بیست و شش - و به قولی بیست و هفت - غزوه(398) بود. تاریخ نگاران متفقند که آن حضرت در نه غزوه، جنگیده‏اند که عبارتند از: بدر، احد، خندق، بنی قریظه، خیبر، فتح مکه، حنین، طائف، تبوک (یا مریسیع).
تاریخ نگاران و محدثان در مورد تعداد سریه‏ها و اعزام‏ها اختلاف نظر دارند. گروهی گفته‏اند تعداد سریه‏ها و اعزام‏های ایشان در فاصله آمدن به مدینه تا رحلت سی و پنج بود. برخی آنها را چهل و هشت و گروهی آنها را شصت و شش سریه دانسته‏اند.
سریه به سپاهی گفته می‏شود که به سوی دشمن فرستاده شود. تعداد سپاهیان حداکثر به چهار صد نفر می‏رسد. مطرزی(399) در المغرب (فی ترتیب المعرب)(400) گوید:
سری باللیل: از باب ضرب بمعنی شب حرکت کردن است. کلمه أسری نیز به همین معنی است. و سریه از ریشه این کلمه است که مفرد سرایا است زیرا در سریه مخفیانه حرکت می‏کنند و ممکن است که کلمه سریه از استراء به معنی اختیار گرفته شده باشد زیرا در آن گروهی برگزیده شده از لشکر هستند. در تعداد آنها چیزی بیان نشده است و خلاصه گفتار محمد در السیر(401) آن است که: نه نفر به بالا را سریه و سه و چهار و مانند آن را طلیعه گویند نه سریه.(402)
ابن حجر هیتمی در ملتقطات(403) گفته است:
سریه آن باشد که شب هنگام خارج شود، و ساریه آن باشد که روز خارج شود. و آن قسمتی از لشکر است که از آن جدا شده مجدداً به آن می‏پیوندد. تعدادشان بین یکصد تا پانصد نفر است. اگر بیش از پانصد نفر باشد به آن منس گفته می‏شود، و اگر بیش از هشتصد نفر باشند جیش خوانده می‏شوند، و اگر بیش از چهار هزار نفر باشد به آن جحفل می‏گویند. لشکر عظیم را خمیس خوانند. کسی که از سریه جدا شود بعث می‏نامند و کتیبه گروهی هستند که مجتمع بوده از هم جدا نشوند.(404)