تربیت
Tarbiat.Org

توتیای دیدگان زندگانی خاتم پیامبران (صلی الله علیه و آله)
حاج شیخ عباس قمی (رضوان الله علیه)

آثار و تألیفات محدث قمی‏

آثار پرارزش او در رشته‏های مختلفی همچون حدیث، اعتقادات، دعا و زیارات، تاریخ، رجال، ادبیات و اخلاق همگی بر مقام شامخ علمی، اطلاع وسیع، تلاش و کوشش مداوم و بهره‏گیری از فیوضات و برکات الاهی دلالت دارد. محدث قمی آثارش را به عربی و فارسی می‏نوشت و اغلب آنها را با استفاده از کتابخانه آستان قدس رضوی و کتابخانه مرحوم محدث نوری(12) اعلی الله مقامه - که هر دو محتوی تعداد زیادی از ذخائر و نفائس و کتب خطی بود - تصنیف و تألیف نمود و با قلم شیرین و همه فهم و روانش آثار پرارج و ارزشمندی تحویل داد.
فهرست آثار پربرکت او از این قرار است:
21 - الآیات البینات فی أخبار أمیر المؤمنین علیه السلام عن الملاحم و الغائبات: 11
(این کتاب در زمان مرحوم مؤلف مفقود شده است.)
22 - الأنوار البهیة فی تواریخ الحجج الالهیة:11 در یک جلد و به عربی است و در سال 1344 با مقدمه استاد محمد کاظم خراسانی شانه‏چی در مشهد مقدس به چاپ رسده است. این کتاب به نام زندگانی رهبران اسلام توسط آقای سید محمد صحفی به فارسی ترجمه و به وسیله کتابفروشی اسلامیه منتشر شده است.
23 - الباقیات الصالحات: 11
در حاشیه مفاتیح الجنان به چاپ رسیده و اخیراً به طور مستقل در بیروت نیز انتشار یافته است.
24 - بیت الاحزان فی مصائب سیدة النسوان علیها السلام:11
به عربی نوشته شده و در سال 1379 در ایران به چاپ رسیده و توسط آقای محمد باقر محبوب القلوب و آقای سید محمود زرندی و آقای محمد محمدی اشتهاردی، سه بار به فارسی ترجمه گردیده است.
25 - تتمة المنتهی فی وقایع أیام الخلفاء: 11
به زبان فارسی و در حقیقت مجلد سوم منتهی الآمال است.
26 - تتمیم تحیة الزائر:11
اثر محدث نوری رضوان الله علیه.
27 - تحفة الاحباب فی نوادر آثار الاصحاب: 11
در شرح حال صحابه پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و اصحاب ائمه علیهم السلام توسط دارالکتب الاسلامیه به چاپ رسیده است.
28 - تحفه طوسیه و نفحه قدسیه یا رساله مشهدنامه:11
فارسی و مختصر شرح بناء حرم رضوی و ذکر ابنیه و اماکن وابسته به آن همراه با زیارات مهم و معتبر.
29 - ترجمه اعتقادات علامه مجلسی: 11
در شماره 5 کیهان اندیشه (فروردین و اردیبهشت 1365 ش) به کوشش رضا استادی چاپ شده است.
210 - ترجمه جمال الاسبوع بکمال العمل المشروع: 11
به فارسی و در حاشیه جمال الاسبوع سید ابن طاووس.
211 - ترجمه مسلک دوم ملهوف.11
212 - ترجمه مصباح المتهجد: 11
به فارسی و در حاشیه مصباح المتهجد شیخ طوسی.
213 - تعریب تحفة الزائر: 11
(دو اثر اخیر از علامه محمد باقر مجلسی است).
214 - تعریب زاد المعاد.11
215 - چهل حدیث: 11
به فارسی و چندین بار به چاپ رسیده است.
216 - حکمة بالغة و ماءة کلمة جامعة: 11
شرح فارسی صد کلمه از کلمات امیر مؤمنان علیه السلام در سالهای 1331 و 1353 چاپ شده است.
217 - خیر الوسائل الی تحصیل مطالب الوسائل یا فهرست مطالب الوسائل: 11
شبیه سفینة البحار است بر روی وسائل الشیعه و در 1334 ق در مشهد به انجام رسیده است.
218 - الدر النظیم فی لغات القرآن العظیم:11 تألیف سال 1321 در نجف اشرف.
219 - الدرة الیتیمة فی تتمات الدرة الثمینة:11 شرح نصاب الصبیان است و تتمیم شرح نصاب فاضل یزدی است.
220 - دوازده ادعیه مأثوره:11 به همراه چهل حدیث مکرراً چاپ شده است.
221 - ذخیرة الابرار فی منتخب أنیس التجار:11 به فارسی. انیس التجار از ملا مهدی نراقی است.
222 - ذخیرة العقبی فی مثالب أعداء الزهراء علیها السلام.11
223 - رساله اخلاقیه.11
224 - رساله دستور العمل:11 اعمال سال به فارسی.
225 - رساله‏ای در احوال فضل بن شاذان و بکیر و احمد بن اسحاق قمی.(13)11
226 - رساله‏ای در گناهان کبیره و صغیره:11 فارسی و در پایان الغایة القصوی به چاپ رسیده است.
227 - سبیل الرشاد:11 در اصول دین با چاپ سنگی در ایران در سال 1330 چاپ شده است.
228 - سفینة بحار الأنوار و مدینة الحکم و الآثار:11 در دو مجلد و به منزله فهرست موضوعی و مختصر مجلدات بحار است. به زبان عربی نوشته شده و تألیف آن سالهای سال طول کشیده است و به واقع سفینه‏ای است که بحار علامه مجلسی به وسیله آن پیموده شده و نه تنها کتاب حدیث، که کتاب لغت، کتاب رجال و... است. چاپ اول آن در نجف اشرف به سال 1355 بود و در ایران به سال 1368 افست شد. این کتاب از باارزشترین و مشهورترین آثار محدث قمی است.
229 - شرح اربعین حدیث.11
230 - شرح صحیفه سجادیه.11
231 - شرح کلمات قصار حضرت امیر علیه السلام:11 به ترتیب حروف الفبا و عربی است.
232 - شرح وجیزه شیخ بهائی:11 وجیزه، کوتاهترین کتاب در علم درایت است.
233 - صحائف النور فی عمل الایام و السنة و الشهور.11
234 - ضیافة الاخوان.11
235 - علم الیقین:11 مختصر حق الیقین علامه مجلسی است.
236 - الغایة القصوی:11 ترجمه العروة الوثقی به فارسی است. از کتاب طهارت تا احکام اموات و از کتاب صلاة تا مبحث ستر و ساتر. در 1339 در بغداد و 1336 در تبریز و 1339 در نجف به چاپ رسیده است.
237 - غایة المرام فی تلخیص دارالسلام.11
238 - غایة المنی فی ذکر المعروفین بالالقاب و الکنی.11
239 - الفصل و الوصل: 11استدراک بدایة الهدایة شیخ حر عاملی.
240 - الفصول العلیه فی المناقب المرتضویه:11 به فارسی چاپ 1332 ایران و 1365.
241 - الفوائد الرجبیة فیما یتعلق بالشهور العربیه:11 در سال 1315 در ایران به چاپ رسیده و اولین کتاب آن مرحوم است. آن را قبل از بیست سالگی نوشته است.
242 - الفوائد الرضویه فی أحوال علماء المذهب الجعفریه:11 زندگی‏نامه گروه بسیاری از علمای امامیه است در دوران اقامت در مشهد و با بهره‏گیری از کتابخانه آستان قدس رضوی تألیف شده و در سال 1327 در تهران به چاپ رسیده است.
243 - الفوائد الطوسیه.11
244 - فیض العلام فی عمل الشهور و وقایع الایام:11 چاپ دوم آن در 1365 در ایران انجام شده است. کتابی است در اعمال ایام و لیالی دوازده ماه سال، مشتمل بر جمیع آنچه در کتب مصابیح و اقبال است به نحو اجمال و هم متضمن وقایع ایام.
245 - فیض القدیر فیما یتعلق بحدیث الغدیر:11 مختصر مجلدات غدیر عبقات الأنوار میرحامد حسین نیشابوری هندی اعلی الله مقامه است که در سال 1365 به چاپ رسیده است.
246 - قرة الباصرة فی تاریخ الحجج الطاهره: 11به فارسی. چاپ سال 1365 در ایران.
247 - کتاب طبقات خلفا و اصحاب ائمه و علما و شعرا.11
248 - کتاب کشکول.11
249 - کحل البصر فی سیرة سید البشر صلی الله علیه و آله:11 در سال 1337 در قم و در 1404 در بیروت به چاپ رسیده است. اکنون کتاب حاضر ترجمه همین کتاب است که به همراه ترجمه مختصر الشمایل المحمدیه با تحقیق و تصحیح و ویراستاری کامل آن به زیور طبع آراسته شده و مرهون تتبع و تحقیق مداوم صدیق ارجمند و پژوهشگر فرهیخته‏ام جناب آقای سید علی رضوی است که جای تشکر و قدردانی فراوان دارد. امید آنکه، مشمول الطاف و عنایات صاحب اثر: جد بزرگوار و کریمش حضرت ختمی مرتبت صلی الله علیه و آله قرار گیرد.
250 - کلمات لطیفه:11 در سال 1329 با نزهة النواظر و در سال 1365 مستقل چاپ شده است.
251 - الکنی و الالقاب:11 در سه جلد، در صیدا و نجف و تهران به چاپ رسیده است.
252 - اللئالی المنثورة فی الاحراز و الاذکار المأثورة.11
253 - مختصر الابواب فی السنن و الآداب:11 به فارسی و مختصر حلیة المتقین است.
254 - مختصر الشمایل المحمدیة:11 اصل کتاب از محمد بن عیسی ترمذی صاحب السنن است. تلخیص مرحوم محدث قمی از آن در سال 1365 در ایران چاپ و منتشر شده است. ترجمه آن هم اکنون به همراه ترجمه کحل البصر تقدیم می‏گردد.
255 - مختصر مجلد یازدهم بحارالأنوار.11
256 - مسلی المصاب بفقد الاعزة و الاحباب.11 (این کتاب در زمان مرحوم مؤلف مفقود شده است.)
257 - مفاتیح الجنان:11 یکی از بهترین حسنات جاریه او که در بین آثارش بیشترین تیراژ را به خود اختصاص داده و به زبان عربی و اردو نیز ترجمه شده است و از عمومی‏ترین کتابهای محدث قمی می‏باشد، همین کتاب مفاتیح الجنان است.
در جامعه ما کمتر کسی است که مفاتیح را نشناسد و از این کتاب پرارج و ارزشمند بهره نجسته و از محدث قمی به نیکی یاد نکرده باشد. و براستی که مفاتیح او: کلید فتح ابواب الجنان و جنة الواقیه عذاب نیران است. مصباح متهجدین و مقباس عابدین است، بلد الامین مسافران اعتاب مقدسه و هدیة الزائرین و مجاوران بقاع متبرکه است، زاد المعادی است کامل و مهج الدعواتی است برای فلاح.(14) و از چنین کتابی نیز - که مؤلفش: محدث قمی رضوان الله علیه و محتوایش: مفاهیم و جملاتی که خداوند بی‏نیاز بدانها حمد و ستوده می‏گردد و ثوابش: به ساحت مقدس حضرت صدیقه کبری فاطمه زهرا سلام الله علیها هدیه شود - جز این انتظاری نمی‏توان داشت که این چنین پربرکت و قابل استفاده باشد.
258 - مقالید الفلاح فی عمل الیوم و اللیلة.11
259 - المقامات العلیة فی مراتب السعادة الانسانیة:11 مختصر معراج السعادة ملا احمد نراقی است.
260 - مقلاد النجاح فی موجبات الفوز و الفلاح:11 این کتاب مختصر مقالید الفلاح است.
261 - منازل الاخرة و مطالب الفاخرة فی احوال البرزخ و مواقف القیامة: 11به فارسی.
262 - منتهی الآمال فی ذکر مصائب النبی و الآل علیهم السلام:11 در دو جلد و به فارسی است. در ایران چندین بار به چاپ رسیده است.
263 - نزهة النواظر: 11ترجمه معدن الجواهر شیخ کراجکی.
264 - نفثة المصدور فی تجدید احزان یوم العاشور:11 تتمیم کتاب نفس المهموم است.
265 - نفس المهموم:11 در مقتل حضرت امام حسین علیه السلام. در ایران در سالهای 1342 و 1344 و 1369 ق چاپ سنگی شده و توسط آیة الله میرزا ابوالحسن شعرانی در سال 1374 ق به نام دمع السجوم ترجمه شده است. ترجمه دیگری از این کتاب به نام رموز شهادت به قلم دانشمند محترم مرحوم میرزا محمد باقر کمره‏ای به چاپ رسیده است.
266 - نقد الوسائل:11 چکیده وسائل الشیعه است.
267 - هدایة الانام الی وقایع الایام:11 مختصر فیض العلام و به فارسی است. در 1351 و 1356 و 1365 و 1367 به چاپ رسیده است.
268 - هدیة الاحباب فی ذکر المعروفین بالکنی و الالقاب و الانساب:11 منتخبی از غایة المنی و الفوائد الرضویه است.
269 - هدیة الزائرین و بهجة الناظرین:11 مشتمل بر زیارات حجج طاهره است و مقامات شریفه و قبور علما که در آن مشاهد مقدسه می‏باشد و اعمال شهور و اعمال اسبوع و اعمال شبانه روز.